باران برو آمد چندانكه قطرهء باران برو آمده بود مرواريد گشت و باقى استخوان مانده بود . اهل اشارت گفتند : كه اين دو دريا يكى معرفت دل است و يكى معصيت نفس ؛ [ بَيْنَهُما ] رحمت است و عصمت [ لا يَبْغِيانِ ] تا معصيت نفس بغى نكند بر معرفت دل . ابن عطا « 1 » گفت : ميان خداى تعالى و بنده دو درياست يكى درياى نجات و آن قرآن است كه هر كه دست درو زند نجات يابد و يكى درياى هلاك و آن دنياست كه

--> ( 1 ) - مراد به « ابن عطاء » همانا « ابو العبّاس احمد بن محمّد بن سهل بن عطاء » است كه از بزرگان صوفيّه بوده است سلمى در طبقات الصوفيّه گفته ( ص 265 ) : « و منهم ابو العبّاس بن عطاء و اسمه احمد بن محمّد بن سهل بن عطاء الادمىّ من ظراف مشايخ الصوفيّه و علمائهم له لسان فى فهم القرآن يختصّ به ( تا آخر ترجمهء او ) » و حافظ ابو نعيم در حلية الاولياء ( ج 10 ص 302 - 305 ) و ابن الجوزى در صفة الصفوة ( ج 2 ص 250 ) و در المنتظم ( ج 6 ؛ ص 160 ) و ابن الاثير در كامل - التواريخ ضمن ذكر حوادث سال سيصد و نه ( 309 ) و ابو الفلاح حنبلى در شذرات الذهب ( ج 2 ؛ ص 258 ) و ابن كثير در البداية و النهاية ( ج 11 ؛ ص 144 ) و يافعى در مرآة الجنان ( ج 2 ، ص 261 ) بترجمهء حال او پرداخته‌اند و از كلمات او كه نسبت بآيهء « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً » گفته و در حلية الاولياء و طبقات الصّوفيّهء سلمى از او نقل شده اين است : « فى البيت مقام ابراهيم و فى القلب آثار ربّ ابراهيم ؛ و للبيت أركان و للقلب أركان ؛ فأركان البيت الضّمّ من الصّخور و أركان القلب معادن النور » . مرحوم ميرزا محمّد على خيابانى در ريحانة الادب ( ج 6 ص 88 ) گفته : « ابن عطاء - احمد بن عطاء كه بابو العبّاس مكنّى و به ابن عطاء معروف است از كبار صوفيّهء بغداد و علوم شريعت و طريقت را جامع ؛ و فنون تصوّف را از جنيد بغدادى اخذ كرده و تفسيرى رمزى بر قرآن مجيد نوشته است و عاقبت به جهت پارهء مدايحى كه در بارهء منصور حلّاج گفته بوده در سال سيصد و نهم هجرت بامر حامد بن عبّاس وزير مقتدر باللّه هيجدهمين خليفهء عبّاسى تمامى دندانهايش را يكى يكى بركنده و بر سرش كوبيده و اعدامش نمودند » . در كتب بسيار ديگرى نيز ترجمهء حال او ياد شده است هر كه خواهد مراجعه كند .